นายอลงกรณ์ พลบุตร รองประธานคณะกรรมการยุทธศาสตร์ อดีตรัฐมนตรี รองหัวหน้าพรรคและส.ส.พรรคประชาธิปัตย์ หนึ่งในผู้มีบทบาทสำคัญในการผลักดันการปฏิรูปพรรคประชาธิปัตย์และปฏิรูปประเทศนับแต่ปี 2556 เป็นต้นมาได้เขียนบทความในเฟสบุ้ควันนี้เรื่อง “ประชาธิปัตย์ & สตาร์บัคส์ : “ถอยไปข้างหน้า”(Onward) สู่ก้าวใหม่ที่ท้าทาย” ในห้วงเวลาที่พรรคประชาธิปัตย์กำลังถดถอยและต้องเลือกหัวหน้าพรรคและคณะกรรมการบริหารใหม่ภายใน 60 วัน นับเป็นบทความที่น่าสนใจในสถานการณ์ขณะนี้
“ประชาธิปัตย์ &
สตาร์บัคส์ : “ถอยไปข้างหน้า” (Onward) สู่ก้าวใหม่ที่ท้าทาย”
โดย นายอลงกรณ์ พลบุตร ประธานสถาบันเอฟเคไอไอ.รองประธานคณะกรรมการยุทธศาสตร์อดีตรัฐมนตรี-ส.ส.พรรคประชาธิปัตย์
อดีตรองประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
บทนำ:
วิกฤตคือโอกาสในการสร้างรากฐานใหม่ ประชาธิปัตย์ พรรคการเมืองเก่าแก่ที่สุดของไทย
กำลังเผชิญกับจุดหักเหสำคัญ ( Turning Point) เมื่อเกิดการเปลี่ยน2เรื่องในเวลาใกล้เคียงกันคือการกลับมาเป็นฝ่ายค้านและการลาออกของหัวหน้าพรรคซึ่งถือเป็นสถานการณ์ที่ท้าทาย
แต่ก็เปิดโอกาสให้พรรคทบทวนอดีตและวางอนาคตที่ตอบโจทย์ความท้าทายในวันข้างหน้าทั้งวิสัยทัศน์
อุดมการณ์ ภาวะผู้นำ แนวทางของพรรค การพัฒนาองค์กรและบุคลากรพรรค บทความเชิงเปรียบเทียบระหว่างประชาธิปัตย์และสตาร์บัคส์โดยมองผ่านแนวคิดในหนังสือ
"ถอยไปข้างหน้า" (Onward: How Starbucks Fought for Its Life
without Losing Its Soul) โดย โฮวาร์ด ชูลท์ส (Howard
Schultz) ผู้ก่อตั้งสตาร์บัคส์ หนึ่งในหนังสือที่ผมชื่นชอบและพบว่าทั้งสององค์กรมีสถานการณ์ที่คล้ายคลึงกันในการเผชิญวิกฤตและพยายามกลับสู่พื้นฐานเดิม
โดยเน้นการรักษาจิตวิญญาณหลักและก้าวไปข้างหน้าอย่างยั่งยืน หนังสือเล่มนี้บันทึก
เรื่องราวการพลิกฟื้นกิจการสตาร์บัคส์
ระหว่างวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจและการดำเนินธุรกิจ ที่ผู้เขียนเรียกว่า
"การถอยไปข้างหน้า" (Onward) เพื่อกลับไปหาตัวตนที่แท้จริงของแบรนด์สตาร์บัคส์
วิกฤตสตาร์บัคส์:
บทเรียนแห่งการฟื้นฟูสตาร์บัคส์เติบโตขยายตัวอย่างรวดเร็วแต่สูญเสีย
"จิตวิญญาณ" และคุณค่าดั้งเดิม ยิ่งเมื่อประสบกับคู่แข่งใหม่ๆ
ทำให้ลูกค้าตีจากยอดขายและราคาหุ้นลดลงอย่างมาก
จากสาเหตุหลักคือการให้ประสบการณ์และรสชาติกาแฟที่ลดลง
รวมถึงการเบี่ยงเบนไปจากแนวทางหลักคือร้านกาแฟซึ่งเคยเป็น
"สถานที่ที่สาม" (Third Place) นอกเหนือจากบ้านและที่ทำงานก็เสียเอกลักษณ์ไปเช่นกัน โฮวาร์ด ชูลท์ส ต้องต่อสู้กับคณะผู้บริหารและผู้ถือหุ้นในการขอโอกาสกลับมากอบกู้สตาร์บัคส์ที่กำลังถดถอยท่ามกลางการแข่งขันที่รุนแรงโดยสามารถกลับมาดำรงตำแหน่งซีอีโออีกครั้งในปี
2008 ได้นำกลยุทธ์สำคัญๆ มาปรับใช้เพื่อกอบกู้กิจการ
1. การหยุดและทบทวน: ชูลท์สตัดสินใจ
ปิดร้านสตาร์บัคส์ทุกสาขาในสหรัฐอเมริกาชั่วคราว เพื่อฝึกอบรมบาริสต้าในเรื่องการชงเอสเปรสโซให้สมบูรณ์แบบ
นี่คือสัญลักษณ์ของ "การถอยเพื่อก้าวไปข้างหน้า" ที่โดดเด่นที่สุด
2. การกลับสู่พื้นฐาน: เน้นย้ำ คุณภาพของกาแฟ, ประสบการณ์ในร้าน และการบริการ แทนการขยายสาขา
อย่างดียว
3. การปรับเปลี่ยนโลโก้: เอาคำว่า
"coffee" ออกจากโลโก้
เพื่อสื่อถึงความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ beyond กาแฟ
พร้อมกับรักษาเอกลักษณ์ไว้
4. การเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน:
ส่งเสริมให้แต่ละสาขามี ความเชื่อมโยงกับชุมชนท้องถิ่น ผ่านโครงการต่างๆ และการ有จริยธรรมในการซื้อกาแฟ
5. การพัฒนาพนักงาน (พาร์ตเนอร์):
คัดเลือกและพัฒนาพนักงานให้มี "เลือดสีเขียว" (Green
Blood) ซึ่งหมายถึงการมีคุณสมบัติ 5 ประการ: เป็นมิตร (Welcoming),
มีส่วนร่วม (Involve), มีความรู้ (Knowledge),
เป็นตัวของตัวเอง (Genuine) และเอาใจใส่ (Considerate)
6.
Starbucks Shared Planet: มุ่งเน้น
ความยั่งยืนทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ผ่านสามเสาหลัก ได้แก่
การสนับสนุนเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟอย่างมีจริยธรรม, การดูแลสิ่งแวดล้อม
และการบริการชุมชน
ภายใน
สองปี สตาร์บัคส์สามารถ พลิกฟื้นสถานการณ์ และกลับมาแข็งแกร่งอีกครั้ง หนังสือเล่มนี้ไม่เพียงบอกเล่าประวัติศาสตร์และความลับเบื้องหลังการตัดสินใจของผู้บริหารเท่านั้น
แต่ยังเป็น แรงบันดาลใจ ในการก้าวผ่านวิกฤตด้วยการกลับไปหาคุณค่าหลัก ชูลท์สเน้นย้ำว่า
"กาแฟทุกแก้วคือการให้บริการที่ยิ่งใหญ่ และสร้างบริษัทด้วยจิตวิญญาณ"
การฟื้นฟูสตาร์บัคส์ให้บทเรียนดังนี้
1.การยอมถอยกลับเพื่อทบทวนคือความเข้มแข็ง
ไม่ใช่ความอ่อนแอ
2.การรักษาจิตวิญญาณดั้งเดิมขณะปรับปรุงกลยุทธ์คือกุญแจความสำเร็จ
(Key success)
3.วิกฤตคือโอกาสในการปฏิรูปตัวเอง
"ถอยไปข้างหน้า"สู่การปฏิรูปประชาธิปัตย์
(Democrat Reformation)
พรรคประชาธิปัตย์กำลังเผชิญความท้าทายคล้ายคลึงกับสตาร์บัคส์
ในการค้นหาทางออกจากวิกฤต (Exit strategy) โดยเฉพาะปัญหา
1.ความไม่เป็นเอกภาพทั้งแนวคิดแนวทางและกลุ่มบุคคล(Factions)ภายในพรรค
2.จุดยืนทางการเมืองที่สับสนภายใต้บริบทการเมืองที่สลับขั้วและซับซ้อน
3.ความคาดหวังของประชาชนที่เปลี่ยนแปลงไป
ดังนั้นการเป็นฝ่ายค้านจึงเปิดโอกาสในการพิสูจน์การทำงานแนวใหม่ภายใต้ภาวะผู้นำใหม่ (new leadership) ในการตรวจสอบถ่วงดุลรัฐบาลและเป็นพรรคการเมืองที่ประชาชนฝากความหวังได้ซึ่งเป็นโอกาสในการฟื้นฟูความน่าเชื่อถือและภาพลักษณ์ครั้งใหม่เช่น
1.
การกลับสู่ค่านิยมและอุดมการณ์พื้นฐาน (Democrat DNA) คือการเมืองสุจริตยึดมั่นอุดมการณ์ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขในระบบรัฐสภาอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขและอัตลักษณ์การเป็นพรรคการเมืองที่มีหลักการเพื่อฟื้นฟูและสร้างเสริมต่อยอดความเชื่อมั่นศรัทธา
2.การปฏิรูปพรรคโดยพัฒนานโยบายที่ทันสมัยก้าวหน้าตอบโจทย์ปัญหาและความท้าทายของประชาชนและประเทศชาติทั้งปัจจุบันและอนาคตโดยใช้เทคโนโลยีดิจิตอล-ปัญญาประดิษฐ์เอไอ.(AI:Artificial
intelligence) และการสื่อสารสมัยใหม่ ตลอดจนขยายฐานสมาชิกใหม่โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชน
คนรุ่นใหม่และสมาชิกดั้งเดิม
3.การอัพเกรดองค์กรพรรคทั้งส่วนกลางและภูมิภาคเป็นองค์กรทันสมัยก้าวหน้า(progressive
organization)พร้อมกับพัฒนา (reskill&upskill) ทีมทำงานพรรคและแกนนำทุกระดับอย่างต่อเนื่อง
4.ฯลฯ.
สรุป:
จุดหักเหไม่ใช่จุดจบแต่ถอยเพื่อก้าวไปข้างหน้า
การกลับมาเป็นฝ่ายค้านและการเปลี่ยนผู้นำของพรรคประชาธิปัตย์ไม่ใช่จุดจบ แต่คือจุดหักเห (Turning Point) ที่สำคัญ พรรคประชาธิปัตย์สามารถแปรวิกฤตเป็นโอกาสในการกำหนดทิศทางและอัตลักษณ์ของพรรคด้วยแนวคิด "การถอยไปข้างหน้า"ในการฟื้นฟูพรรคเพื่อก้าวเดินต่อไปอย่างมีคุณค่าและความหมาย เช่นเดียวกับสตาร์บัคส์ที่กลับมาทบทวนรากฐานก่อนก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นคง แนวคิด "ถอยไปข้างหน้า"(Onward) ยังคงเป็นแรงบันดาลใจและบทเรียนที่มีคุณค่าสำหรับการปฏิรูปและการพัฒนาองค์กรในทุกวงการเมื่อเผชิญกับวิกฤตและความท้าทายใหม่ๆเช่นกรณีพรรคประชาธิปัตย์.
ประวัติผู้เขียน
นายอลงกรณ์ พลบุตร ประธานสถาบันเอฟเคไอไอ
ประธานมูลนิธิWorldview Clmate Foundation ผู้ก่อตั้งและประธานกิตติศักดิ์มูลนิธิสถาบันพลังงานทางเลือกแห่งประเทศไทย
- รองประธานคณะกรรมการยุทธศาสตร์
พรรคประชาธิปัตย์
- อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์และทำหน้าที่รมต.เศรษฐกิจอาเซียน
ปี 2551-2554
- อดีตรองประธานสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
ปี 2558-2560
- อดีตส.ส.เพชรบุรีและส.ส.บัญชีรายชื่อ6สมัย
- อดีตประธานกิตติมศักดิ์ที่ประชุมการตั้งถิ่นฐานมนุษย์ของสหประชาชาติ
(UN-GFHS) ปี2660-2561
- อดีตที่ปรึกษารัฐมนตรีเกษตรและสหกรณ์
2562-2566
- อดีตประธานที่ปรึกษาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
2567-2568
